Historia e kombit shqiptar ruan emra që për dekada u lanë në hije, mes tyre edhe ai i Dom Nikollë Kaçorrit, një prej firmëtarëve të Pavarësisë së Shqipërisë dhe një figurë kyçe e lëvizjes kombëtare.

Pas plot 94 vitesh nga vdekja e tij, eshtrat e Kaçorrit u identifikuan në varrezat qendrore të Vjenës falë përpjekjeve të priftit Pren Kola. Ky zbulim i shumëpritur i hapi rrugë riatdhesimit të eshtrave drejt Shqipërisë, duke përmbyllur një proces të gjatë kërkimesh dhe bashkëpunimi mes institucioneve dhe familjarëve.

Pas analizave dhe ceremonive përkujtimore në Vjenë, eshtrat e tij u sollën në atdhe për t’u rivarrosur në Kishën e Shën Luçisë në Durrës, pranë klerikëve të tjerë të shquar si At Vinçens Prenushi dhe At Pjetër Gjura. Ceremonia mortore u zhvillua me meshë solemne, e drejtuar nga kryeipeshkvi i Tiranë-Durrësit, duke i dhënë fund një mërgimi të gjatë pas vdekjes.

Nga Lura në qendër të historisë kombëtare

I lindur në vitin 1868 në Krejë-Lurë, Dom Nikollë Kaçorri u formua në shkollat jezuite dhe më pas në Itali, ku kreu studimet filozofike dhe teologjike. Pas shugurimit si meshtar në vitin 1890, ai shërbeu në Durrës, ku për më shumë se dy dekada u angazhua si prift dhe vikar i përgjithshëm.

Veprimtaria e tij nuk mbeti vetëm në kuadër fetar. Kaçorri u bë një nga promotorët e arsimit dhe kulturës shqiptare, duke mbështetur hapjen e shkollave shqipe dhe përhapjen e librit në gjuhën amtare. Ai krijoi shoqata patriotike dhe u përfshi aktivisht në lëvizjet kombëtare të kohës.

Kontributi në çështjen kombëtare

Dom Nikollë Kaçorri ishte pjesëmarrës në ngjarjet më të rëndësishme të historisë shqiptare të fillimshekullit XX. Ai mori pjesë në Kongresin e Manastirit, ku u vendos alfabeti i gjuhës shqipe, si dhe në kryengritjet kundër Perandorisë Osmane.

Kulmi i angazhimit të tij erdhi me shpalljen e pavarësisë së Shqipërisë në Vlorë, ku ai firmosi aktin historik si një nga delegatët kryesorë dhe u zgjodh nënkryetar i Qeverisë së parë shqiptare.

Për aktivitetin e tij patriotik, Kaçorri u përball me presione dhe ndëshkime nga autoritetet osmane, deri në arrestimin e tij në vitin 1910.

Vdekja dhe harresa

Pas një sëmundjeje të shkurtër, Dom Nikollë Kaçorri ndërroi jetë në Vjenë më 29 maj 1917. Në ceremoninë e varrimit morën pjesë personalitete të larta të kohës, përfshirë diplomatë dhe përfaqësues të Perandorisë Austro-Hungareze.

Megjithatë, gjatë periudhës së regjimit komunist në Shqipëri, figura e tij u la në harresë për afro gjysmë shekulli, për shkak të rolit të tij si klerik dhe patriot i pavarur nga ideologjitë e kohës.

Riatdhesimi, rikthim i dinjitetit historik

Rikthimi i eshtrave të Dom Nikollë Kaçorrit në Shqipëri përfaqëson jo vetëm një akt njerëzor dhe simbolik, por edhe një rivlerësim të vonuar të kontributit të tij në historinë kombëtare. E gjitha kjo i dedikohet misionarit të palodhur, Pren Kola dhe përpjekjeve të tij të gjithëanshme.

Ky moment shënon fundin e një harrese të gjatë dhe rikthimin e një prej figurave më të rëndësishme të identitetit shqiptar në vendin që ai i shërbeu gjatë gjithë jetës.