Shkodra, një qytet ku historia, arti dhe trashëgimia kulturore janë pjesë e pandashme e identitetit të tij, ofron tashmë një mundësi të re studimi për të rinjtë. Në Universitetin e Shkodrës “Luigj Gurakuqi”, pranë Departamentit të Historisë, hapet programi i ri Bachelor “Trashëgimi Kulturore – Beni Culturali”, një program që sjell një qasje të re në formimin universitar dhe, njëkohësisht, një dimension të rëndësishëm ndërkombëtar.
Programi është rezultat i bashkëpunimit ndërmjet Universitetit të Shkodrës “Luigj Gurakuqi” dhe Università del Salento, në Itali, dhe është konceptuar si një program me diplomë të dyfishtë – Double Degree. Kjo do të thotë se studentët që ndjekin dhe përmbushin kërkesat akademike të parashikuara do të kenë mundësinë të pajisen me diploma nga të dy universitetet partnere, duke i dhënë formimit të tyre një vlerë të shtuar edhe në planin ndërkombëtar.
Programi Bachelor “Trashëgimi Kulturore” zhvillohet në tre vite akademike, të ndara në gjashtë semestra, me një total prej 180 kreditesh ECTS. Struktura e tij është ndërtuar mbi një koncept ndërdisiplinor, pasi sot trashëgimia kulturore nuk mund të studiohet vetëm nga këndvështrimi i historisë. Njohja, ruajtja, interpretimi dhe promovimi i saj kërkojnë ndërthurjen e disa fushave të dijes.
Pikërisht për këtë arsye, studentët do të marrin njohuri në fusha të ndryshme që lidhen drejtpërdrejt me trashëgiminë kulturore. Në planin mësimor përfshihen historia e artit antik dhe mesjetar, historia e artit modern dhe bashkëkohor, muzeologjia, antropologjia kulturore, gjeografia kulturore dhe e peizazhit, arkeologjia, historia e arkitekturës, ikonografia, etnomuzikologjia dhe etnologjia, por edhe lëndë të historisë shqiptare, europiane dhe të qytetërimeve të lashta.
Një vëmendje e veçantë i kushtohet edhe lidhjes së trashëgimisë me zhvillimet bashkëkohore. Studentët do të njihen me politikat ekonomike të trashëgimisë kulturore, me teknologjinë dhe informatikën, ndërsa përmes lëndëve me zgjedhje do të kenë mundësi ta orientojnë formimin e tyre drejt fushave të caktuara. Në ofertën mësimore parashikohen, ndër të tjera, lëndë që lidhen me ruajtjen dhe restaurimin e objekteve, arkivistikën, legjislacionin e trashëgimisë kulturore, historinë e muzikës, kulturën italiane apo teknikat e komunikimit.
Por ky program nuk është konceptuar vetëm si një formim teorik brenda auditorëve. Një pjesë e rëndësishme e tij lidhet me praktikën mësimore, aktivitetet kulturore dhe punën në terren. Për një student të trashëgimisë kulturore, kontakti i drejtpërdrejtë me monumentet, muzetë, sitet arkeologjike dhe peizazhin kulturor është pjesë e domosdoshme e formimit profesional.
Në këtë drejtim, vetë Shkodra dhe rajoni i saj përbëjnë një laborator të jashtëzakonshëm studimi. Kalaja e Rozafës, qendra historike e qytetit, Ura e Mesit, muzetë, objektet e kultit, arkitektura tradicionale, pasuria fotografike, traditat, muzika dhe trashëgimia e pasur materiale e jomateriale krijojnë mundësi që studenti ta shohë dhe ta studiojë nga afër atë që mëson në auditor. Trashëgimia, në këtë mënyrë, nuk mbetet thjesht një koncept teorik, por bëhet një realitet që duhet njohur, dokumentuar, interpretuar, ruajtur dhe promovuar.
Një tjetër element i rëndësishëm i programit është formimi gjuhësor. Në planin mësimor janë përfshirë gjuha italiane dhe gjuha angleze, duke u krijuar studentëve mundësi më të mira për komunikim dhe studim në një mjedis ndërkombëtar. Kjo merr një rëndësi të veçantë edhe për shkak të bashkëpunimit me Università del Salento dhe karakterit të dyfishtë të diplomës.
Partneriteti me universitetin italian synon t’i japë studentit jo vetëm një diplomë, por edhe një përvojë akademike më të gjerë. Kontakti me një universitet europian, mundësitë e mobilitetit dhe njohja me modele të tjera të studimit dhe menaxhimit të trashëgimisë kulturore janë elemente që e bëjnë këtë program të dallueshëm në ofertën universitare.
Por çfarë perspektive ofron ky program pas diplomimit?
Trashëgimia kulturore është sot një fushë që lidhet jo vetëm me ruajtjen e së kaluarës, por edhe me zhvillimin kulturor, ekonomik dhe turistik të një vendi. Formimi i marrë në këtë program krijon një bazë për zhvillimin e mëtejshëm akademik dhe profesional në muze dhe institucione të trashëgimisë kulturore, në struktura që merren me administrimin dhe promovimin e pasurive kulturore, në fushën e turizmit kulturor, në dokumentimin dhe interpretimin e trashëgimisë, në institucione kërkimore dhe arsimore, në organizata kulturore, si edhe në projekte kombëtare dhe ndërkombëtare.
Programi u drejtohet veçanërisht të rinjve që kanë interes për historinë, artin, arkeologjinë, muzetë, monumentet dhe kulturën, por edhe atyre që duan ta lidhin këtë interes me një profesion dhe me një perspektivë më të gjerë europiane.
Në një kohë kur trashëgimia kulturore po konsiderohet gjithnjë e më shumë si një burim për zhvillimin e qëndrueshëm, turizmin dhe identitetin e komuniteteve, nevoja për profesionistë të përgatitur në këtë fushë bëhet gjithnjë e më e rëndësishme.
Programi i ri “Trashëgimi Kulturore – Beni Culturali” synon pikërisht këtë: të formojë një brez të ri profesionistësh që dinë ta njohin të kaluarën, ta studiojnë atë me metoda bashkëkohore, ta ruajnë dhe, mbi të gjitha, ta bëjnë pjesë të së ardhmes.
Për maturantët që janë sot përpara zgjedhjes së studimeve universitare, ky program sjell një mundësi të re: të studiojnë në Shkodër, të përfitojnë nga një bashkëpunim akademik ndërkombëtar dhe të ndërtojnë një profil profesional në fushën e trashëgimisë kulturore.
Sepse trashëgimia kulturore nuk është vetëm kujtesa e së kaluarës. Ajo është një pasuri që duhet njohur, mbrojtur dhe përcjellë tek brezat që vijnë.
“Trashëgimi Kulturore – Beni Culturali”: studio lokalisht, mëso ndërkombëtarisht dhe diplomohu në Shqipëri dhe Itali.