Shkodra, qyteti i artit dhe kulturës, ka nxjerrë ndër vite emra të rëndësishëm në pikturë, një prej të cilëve është edhe Çezarina Daragjati (Canco), një artiste që la gjurmë në zhvillimin e artit figurativ shqiptar.

E lindur në Shkodër në vitin 1910, Çezarina Daragjati u formua artistikisht që në moshë të re. Ajo kreu studimet në një kolegj austriak në Dubrovnik, ku u shfaq qartë talenti i saj në vizatim, një aftësi që më vonë do ta zhvillonte më tej në pikturë.

Rrugëtimi i saj artistik lidhet ngushtë me emra të mëdhenj të artit shqiptar. Fillimisht ajo mësoi pranë mjeshtrit të njohur Kolë Idromeno, ndërsa më pas vijoi formimin e saj edhe pranë Simon Rrotës. Pikërisht nën ndikimin e këtyre figurave të shquara, Daragjati kultivoi teknikën e penelit dhe kërkoi vazhdimisht origjinalitet në krijimet e saj.

Punimet e para si “Pemë mbi krua” dhe “Rozafa” shënuan hapat e saj të parë seriozë në art, ndërsa më pas ajo iu përkushtua pikturës në vaj, duke realizuar portrete të prindërve të saj, Angjes dhe Gaspërit. Këto vepra konsiderohen si fillimet e saj të rëndësishme drejt një profili të plotë artistik.

Një pjesë e krijimtarisë së saj përfshin edhe riprodhime të veprave të mjeshtërve të mëdhenj të shkollës klasike dhe realiste franceze, si Vigee le Brun, Millet, Emil Kohl dhe Rosa Bonheur. Këto punime u realizuan edhe me porosi të profesorit të gjuhës frënge, Paul Gujon, duke dëshmuar nivelin e lartë teknik të artistes.

Në krijimtarinë e saj, veçanërisht në portrete, dallohet qartë ndikimi i stilit të Kolë Idromenos. Ajo mbeti besnike në përzgjedhjen e temave, ngjyrave dhe motiveve, duke sjellë në pikturat e saj figura familjare, bashkëshortin, por edhe portrete të malësorëve të Zadrimës.

Ndër veprat më të spikatura të saj përmenden “Portret gruaje” (1935) dhe “Motra Fabiola”, të cilat shquhen për ndjeshmërinë artistike dhe realizmin e detajuar.

Në total, Çezarina Daragjati realizoi mbi 15 punime në vaj, që përfshijnë portrete, natyra të qeta dhe riprodhime artistike, duke u renditur mes artisteve që kontribuan në pasurimin e traditës piktorike shkodrane.

Sot, emri i saj mbetet pjesë e historisë së artit shqiptar, si një dëshmi e talentit dhe përkushtimit që Shkodra ka dhënë ndër breza.