Editorial nga Shkodra Zone

100-vjetori i lindjes së kompozitorit Tish Daija, një prej figurave themeluese të muzikës shqiptare, do të duhej të ishte një moment reflektimi dhe nderimi për Shkodrën, qytetin që e lindi, e formoi dhe i dha frymëzimin e parë artistik. Megjithatë, ky përvjetor jubilar kaloi pa asnjë veprimtari përkujtimore kulturore të organizuar në nivel lokal.

Tish Daija nuk është një emër periferik në historinë e kulturës shqiptare. Ai ishte kompozitor dhe pedagog, një nga themeluesit e muzikës profesioniste shqiptare dhe autor i baletit të parë shqiptar, “Halili dhe Hajria”, vepër që shënoi një kthesë historike për artin skenik kombëtar. Përveç baletit, krijimtaria e tij përfshin opera, muzikë instrumentale dhe një fond këngësh që mbeten edhe sot pjesë e identitetit muzikor shqiptar.

Megjithatë, në Shkodër, 100-vjetori i lindjes së tij nuk u shoqërua me asnjë koncert, recital, aktivitet studimor apo mbrëmje përkujtimore. I vetmi përkujtim publik ishte një status në rrjetet sociale i Prefekturës së Shkodrës, si dhe pjesëmarrja e përfaqësuesve të këtij institucioni në një konferencë shkencore të organizuar nga Akademia e Shkencave në Tiranë. Të dyja të vlefshme si shenja respekti, por të pamjaftueshme për të zëvendësuar mungesën e një aktiviteti në qytetin e tij.

Kjo heshtje bëhet edhe më e pashpjegueshme po të kemi parasysh se ndodhemi në fund të muajit janar, një periudhë kur aktivitetet kulturore në qytet janë të pakta dhe kalendari nuk është i mbingarkuar. Pra, nuk bëhet fjalë për mungesë kohe apo për konkurencë eventesh.

Po ashtu, kushtet infrastrukturore nuk mund të shërbejnë si justifikim. Sallat kulturore të Shkodrës kanë përfunduar proceset e rikonstruksionit, janë funksionale dhe të pajisura me sisteme ngrohjeje, çka do të thotë se ekzistojnë të gjitha mundësitë reale për organizimin e aktiviteteve kulturore edhe gjatë dimrit.

Në këto rrethana, mungesa e një veprimtarie përkujtimore për kompozitorin Tish Daija nuk lidhet me pamundësi objektive, por me mungesë vëmendjeje dhe prioriteti. Një homazh simbolik, një koncert i vogël, një ligjëratë apo edhe një mbrëmje dëgjimore me veprat e tij do të mjaftonin për t’i dhënë këtij përvjetori peshën që meriton.

Shkodra vazhdon të prezantohet si qytet i artit, muzikës dhe traditës kulturore. Por ky identitet nuk mbahet gjallë vetëm me krenari historike; ai kërkon kujtesë aktive dhe përgjegjësi institucionale ndaj figurave që e kanë ndërtuar këtë trashëgimi.

Sepse figurat që “e lindën Shkodrën” në kuptimin kulturor nuk janë pronë e arkivave, por pjesë e gjallë e ndërgjegjes qytetare. Dhe kur qyteti hesht për ta, humbet pak nga vetja.