Imzot Mikel Koliqi (1902–1997) është një nga figurat më të ndritura të historisë shqiptare, një emër që bashkon në vetvete besimin, kulturën, muzikën dhe qëndresën njerëzore. Kardinali i parë shqiptar, i lindur në Shkodër, ai mbetet simbol i përkushtimit ndaj Kishës, kombit dhe artit, edhe në vitet më të errëta të diktaturës.

Mikel Koliqi lindi në Shkodër dhe hapat e parë të arsimit i hodhi në Kolegjin Saverian të etërve jezuitë. Studimet i vijoi në Itali, ku ndoqi disa institucione arsimore prestigjioze në Arecia, Monza, Bari, Firence dhe Milano. Për një periudhë studioi në Universitetin Politeknik të Milanos, por më pas iu përkushtua plotësisht filozofisë dhe teologjisë, duke vazhduar studimet në seminarin “Corso di Venezia” dhe më vonë në Venegono.

Në vitin 1931 shugurohet meshtar nga Imzot Lazër Mjeda dhe nis shërbesën si zv/famullitar në arqidioqezën e Shkodrës. Krahas misionit fetar, Koliqi spikati edhe si një figurë kyçe e jetës kulturore dhe muzikore shqiptare.

Ai organizoi korin e Katedrales së Shkodrës “Scuola Cantorum”, duke mbledhur rreth vetes muzikantë të rinj e të talentuar, të cilët më pas do të bëheshin emra të mëdhenj të muzikës shqiptare, si Prenkë Jakova, Gjon Kujxhia, Gaç Çuni dhe të tjerë. Mikel Koliqi kompozoi rreth 40 pjesë korale dhe disa melodrama të rëndësishme si “Rozafa”, “Rrethimi i Shkodrës” dhe “Ruba e kuqe”, ku për herë të parë në muzikën skenike shqiptare u futën elemente të muzikës sonë kombëtare. Tekstet e këtyre veprave u shkruan nga Dom Ndre Zadeja, ndërsa dorëshkrimet u ruajtën për dekada nga nxënësi i tij Tonin Harapi, një akt i guximshëm dhe thellësisht patriotik.

Në vitet para vendosjes së regjimit komunist, Mikel Koliqi themeloi shoqatën “Veprimi katolik për rininë” dhe drejtoi revistën “Kumbona e së diellës”. Edhe pse iu ofrua mundësia të largohej nga Shqipëria në fund të vitit 1944, ai refuzoi me fjalët:

“Unë jam bari shpirtërash dhe bariu nuk e lë kurrë grigjën e vet.”

Pas vitit 1945, Koliqi u arrestua dhe kaloi gjithsej 37 vjet në burgje dhe internime, një nga periudhat më të rënda të jetës së tij. U lirua vetëm në vitin 1986. Gjatë këtyre viteve të vështira, ai u mbështet nga familjarët e tij, veçanërisht nga kushërira Jozefina Koliqi, motra Margarita dhe nipi Albert Kurti me bashkëshorten Rexhina, të cilët i qëndruan pranë deri në fund.

Pas rihapjes së kishave, Mikel Koliqi shërbeu si famullitar i Shkodrës deri në vitin 1992. Në të njëjtin vit u nderua me titullin “Monsinjor” dhe u dekorua si “Pishtar i demokracisë”. Një moment simbolik mbetet takimi i tij me Nënë Terezën në vitin 1993, e cila u ul në gjunjë para tij duke i kërkuar bekimin, duke e quajtur martir.

Në nëntor të vitit 1994, Mikel Koliqi u shpall kardinal, duke u bërë kardinali i parë shqiptar në histori. Unaza e kardinalit iu dorëzua në Bazilikën e Shën Pjetrit në Romë, ndërsa në vitin 1995 u dekorua me titullin më të lartë shtetëror, “Nderi i Kombit”.

Imzot Mikel Koliqi u nda nga jeta në vitin 1997, duke lënë pas një trashëgimi të jashtëzakonshme shpirtërore, kulturore dhe kombëtare. Jeta e tij mbetet një dëshmi se besimi, arti dhe dinjiteti njerëzor mund të mbijetojnë edhe përballë vuajtjeve më të mëdha.